Automatyka części wspólnych budynków i osiedli. Smart home to dopiero początek

Nowoczesne mieszkanie powinno być wygodne, energooszczędne i przygotowane na potrzeby przyszłych mieszkańców. Dlatego podstawowy pakiet smart home coraz częściej przestaje być dodatkiem zarezerwowanym wyłącznie dla inwestycji premium i staje się elementem podnoszącym funkcjonalność oraz atrakcyjność nowych nieruchomości.

Wyposażenie nieruchomości w podstawowe rozwiązania smart home pozwala na inteligentne sterowanie ogrzewaniem, oświetleniem oraz wybranymi obwodami gniazd elektrycznych. Każdy lokal działa przy tym niezależnie i pozostaje pod kontrolą jego mieszkańca.

Jednak wygoda smart home nie musi kończyć się na progu mieszkania lub domu.

Deweloper może zaoferować przyszłym mieszkańcom coś więcej: przemyślaną automatykę części wspólnych, która zwiększa komfort korzystania z całej inwestycji, pomaga racjonalnie zarządzać energią i pozwala automatyzować wiele codziennych zadań – od sterowania oświetleniem po nadzór nad infrastrukturą techniczną.

Nie zawsze wymaga to budowania jednego rozbudowanego systemu obejmującego cały budynek lub osiedle.

W wielu miejscach bardzo dobrze sprawdzają się niezależne urządzenia automatyki, dobrane do konkretnego zadania.

Zegar astronomiczny steruje oświetleniem zewnętrznym. Czujnik ruchu uruchamia światło na korytarzu. Regulator temperatury pozwala dopasować pracę odpowiedniej instalacji grzewczej do harmonogramu użytkowania pomieszczenia. Przekaźnik czasowy może wyłączyć pomocniczą wentylację po określonym czasie. Ogranicznik poboru mocy pilnuje wspólnego gniazda, a licznik energii pozwala sprawdzić, ile energii zużywa garaż, oświetlenie czy strefa rekreacyjna.

Dobrze dobrana automatyka nie wymaga od mieszkańców dodatkowej obsługi.

Po prostu wykonuje swoje zadania wtedy, kiedy jest potrzebna.

Co można automatyzować w częściach wspólnych budynku i osiedla?

Możliwości zależą od charakteru inwestycji, ale najczęściej dotyczą kilku podstawowych obszarów.

Część inwestycji Przykładowe zadania automatyki
klatki schodowe i korytarze sterowanie oświetleniem, reakcja na ruch, ograniczanie czasu pracy
wejścia do budynku oświetlenie, sterowanie wybranymi obwodami
parkingi i drogi wewnętrzne oświetlenie według pory dnia, poziomu jasności lub obecności
garaż oświetlenie, monitoring energii, nadzór nad wybranymi urządzeniami
bramy, furtki i szlabany sterowanie dostępem
coworking i klub mieszkańca ogrzewanie, oświetlenie, wentylacja
tarasy i strefy rekreacyjne oświetlenie, harmonogramy, sterowanie radiowe
tereny zielone nawadnianie
retencja i zbiorniki kontrola poziomu wody
pompownie i pomieszczenia techniczne sterowanie, zabezpieczenie i nadzór urządzeń
budynek lub osiedle pomiar i monitoring zużycia energii

Nie jest to gotowy projekt instalacji ani zamknięty katalog zastosowań. Zakres automatyki zawsze powinien wynikać z rzeczywistych potrzeb konkretnej inwestycji.

Różne budynki, inne części wspólne

Pojęcie części wspólnych oznacza coś innego w zależności od charakteru nieruchomości.

W budynku wielorodzinnym są to przede wszystkim wejścia, klatki schodowe, korytarze, garaż, piwnice, wózkownie, rowerownie i pomieszczenia techniczne.

W apartamentowcu dochodzą reprezentacyjne lobby, strefy coworkingowe, kluby mieszkańca, sale fitness, tarasy, ogrody czy inne przestrzenie rekreacyjne.

Na osiedlu apartamentów lub domów szeregowych większego znaczenia nabierają drogi wewnętrzne, bramy, furtki, parkingi, tereny zielone, place zabaw, altany oraz miejsca oddalone od głównych budynków.

Jeszcze inne potrzeby ma rozległe osiedle zamknięte, gdzie trzeba zarządzać wieloma punktami dostępu, oświetleniem terenu, infrastrukturą wodną, przepompowniami czy urządzeniami technicznymi.

Dlatego zakres automatyki powinien wynikać z rzeczywistych potrzeb inwestycji, a nie z jednego powtarzalnego schematu.

Nowoczesne budynki wielorodzinne – automatyka do codziennych zadań

W blokach mieszkalnych części wspólne są intensywnie użytkowane przez wiele osób. Jednocześnie powinny działać możliwie ekonomicznie, ponieważ koszty oświetlenia, wentylacji, bram czy infrastruktury technicznej ponoszą później mieszkańcy.

Jak sterować oświetleniem klatki schodowej?

Jednym z najbardziej oczywistych obszarów automatyzacji jest oświetlenie klatek schodowych, korytarzy, piwnic, wózkowni i rowerowni.

Światło może być załączane na określony czas po naciśnięciu przycisku. Do takich zastosowań przeznaczone są automaty schodowe.

W miejscach, w których wygodniejsze jest sterowanie automatyczne, oświetlenie może natomiast reagować na obecność użytkownika. Czujniki ruchu pozwalają dobrać sposób detekcji do korytarza, schodów, garażu, wysokiego pomieszczenia czy przestrzeni zewnętrznej.

Kiedy automat schodowy, a kiedy czujnik ruchu?

Oba rozwiązania mogą sterować oświetleniem, ale odpowiadają na inne potrzeby.

Automat schodowy sprawdzi się wtedy, gdy użytkownik sam inicjuje załączenie światła przyciskiem, a instalacja ma samoczynnie wyłączyć je po określonym czasie.

Czujnik ruchu jest właściwy tam, gdzie oświetlenie powinno załączać się automatycznie po pojawieniu się użytkownika.

Do dyspozycji są m.in.:

Dobór technologii detekcji ma znaczenie.

W przypadku wybranych czujników mikrofalowych fale mogą przenikać przez takie materiały jak płyty drewniane i kartonowo-gipsowe, szkło czy tworzywa sztuczne. Trzeba więc uwzględnić możliwość wykrywania ruchu również poza przestrzenią, którą chcemy kontrolować.

W przypadku czujników PIR przeszkoda znajdująca się pomiędzy czujnikiem a użytkownikiem może natomiast ograniczać obszar detekcji.

Urządzenie należy więc dobrać nie tylko według deklarowanego zasięgu, ale również do geometrii pomieszczenia, miejsca montażu i oczekiwanego obszaru wykrywania.

A jeśli ktoś zablokuje przycisk?

W intensywnie użytkowanej klatce schodowej może pojawić się jeszcze jeden problem: zablokowany przycisk powodujący ciągłe załączenie oświetlenia.

W takim miejscu szczególnie przydatny może być automat schodowy z funkcją przeciwblokady.

Funkcja przeciwblokady uniemożliwia trwałe załączenie oświetlenia wskutek zablokowania przycisku.

To dobry przykład automatyki części wspólnych: niewielka funkcja urządzenia rozwiązuje konkretny problem eksploatacyjny.

Światło tak, elektronarzędzia niekoniecznie

Części wspólne stwarzają też inny praktyczny problem.

Łatwo dostępne gniazda elektryczne mogą być wykorzystywane niezgodnie z założeniem administratora.

Ograniczniki poboru mocy pozwalają kontrolować obciążenie wybranych obwodów.

Ogranicznik poboru mocy do kontroli gniazda może odłączyć zasilanie po przekroczeniu ustawionego poziomu poboru.

Takie rozwiązanie może znaleźć zastosowanie w ogólnodostępnych częściach budynku, w których chcemy umożliwić korzystanie z gniazda zgodnie z założeniami instalacji, ale ograniczyć podłączanie odbiorników o zbyt dużej mocy.

Centralne „wyłącz wszystkie”

W większym budynku przydatne może być również lokalne sterowanie poszczególnymi obwodami połączone z możliwością centralnego wyłączenia całej grupy.

Przekaźnik bistabilny z centralnym sterowaniem umożliwia sterowanie lokalne oraz centralne typu „włącz wszystkie” i „wyłącz wszystkie”.

Poszczególne obwody mogą być używane niezależnie, a administrator, ochrona lub obsługa techniczna otrzymuje dodatkową możliwość sterowania całą grupą.

Apartamentowce – automatyka jako element standardu inwestycji

W apartamentowcach części wspólne nie pełnią wyłącznie funkcji komunikacyjnej.

Reprezentacyjne lobby, eleganckie korytarze, fitness, klub mieszkańca czy wspólny taras współtworzą charakter inwestycji i wpływają na jej postrzegany standard.

Automatyka pozwala połączyć efekt wizualny z racjonalną eksploatacją.

Oświetlenie lobby może działać inaczej w ciągu dnia, wieczorem i w nocy. Korytarze mogą uruchamiać światło w odpowiedzi na obecność mieszkańców. Oświetlenie dekoracyjne może pracować według harmonogramu, a wybrane obwody być automatycznie wyłączane po określonej godzinie.

Coworking, klub mieszkańca i sala spotkań

Osiedlowy coworking może być jednym z atrakcyjnych elementów współczesnej inwestycji. Pozwala pracować blisko domu, ale poza mieszkaniem.

Podobnie funkcjonują klub mieszkańca, sala spotkań czy niewielka sala wielofunkcyjna.

Wspólnym problemem tych przestrzeni jest koszt eksploatacji.

Oświetlenie, ogrzewanie i wentylacja nie powinny pracować w pełnym trybie przez całą dobę.

Jeżeli sposób ogrzewania pomieszczenia pozwala na takie sterowanie, temperaturę można dostosować do harmonogramu jego użytkowania.

Przykładem rozwiązania do bezpośredniego sterowania urządzeniami grzewczymi 230 V o prądzie do 16 A jest regulator temperatury z programatorem tygodniowym.

Wentylacja bytowa lub pomocnicza może natomiast – jeżeli przewiduje to projekt instalacji – pracować jeszcze przez określony czas po opuszczeniu pomieszczenia.

Do realizacji takich funkcji czasowych można wykorzystać przekaźniki czasowe.

Scenariusz może być prosty:

użytkownicy opuszczają pomieszczenie → światło gaśnie → wentylacja pomocnicza pracuje jeszcze przez ustalony czas → następnie wyłącza się automatycznie.

Nie dotyczy to instalacji wentylacji bezpieczeństwa, których sposób działania musi wynikać z właściwego projektu i wymagań dotyczących ochrony budynku.

Gdy administrator potrzebuje również dostępu zdalnego

Nie każdy obwód musi być sterowany przez internet.

W wybranych miejscach możliwość zdalnego dostępu może jednak ułatwić obsługę budynku.

Zdalne sterowanie Wi-Fimożna wykorzystać tam, gdzie oprócz działania lokalnego potrzebny jest również dostęp zdalny, harmonogramy lub monitoring.

Przykładem jest przekaźnik Wi-Fi do montażu na szynie DIN.

Urządzenie może pracować autonomicznie, a wbudowany zegar RTC i lokalna kopia ustawień pozwalają realizować zapisane programy czasowe także bez połączenia z siecią Wi-Fi.

Strefy wspólne, które budują społeczność

Części wspólne nie muszą ograniczać się do schodów, garażu i chodnika.

W nowych inwestycjach mogą stać się miejscem odpoczynku, aktywności i sąsiedzkich relacji.

Plac zabaw, wspólny taras, altana, niewielka strefa ćwiczeń czy miejsce do spotkań wymagają jednak oświetlenia, zasilania i często innych instalacji.

Automatyka pomaga korzystać z tych miejsc wygodnie, a jednocześnie ograniczać czas pracy urządzeń wtedy, gdy nikt z nich nie korzysta.

Plac zabaw i jego otoczenie

Automatyka może sterować przede wszystkim:

  • oświetleniem dojścia,
  • oświetleniem wejścia,
  • lampami w strefie wypoczynku dla opiekunów,
  • światłem reagującym na ruch,
  • harmonogramem podlewania pobliskiej zieleni.

Altana, taras lub strefa rekreacyjna

Oświetlenie może zostać uruchomione przez użytkownika, a następnie automatycznie wyłączone po określonym czasie.

Tam, gdzie wykonanie dodatkowych przewodów sterujących byłoby trudne lub nieuzasadnione, zastosowanie może znaleźć sterowanie radiowe.

W przypadku urządzeń instalowanych w otoczeniu zewnętrznym trzeba zapewnić warunki montażu oraz stopień ochrony odpowiednie do miejsca instalacji. Moduły F&Wave przeznaczone do montażu w puszkach lub rozdzielnicach nie powinny być traktowane jako urządzenia przeznaczone do bezpośredniego montażu na zewnątrz bez odpowiedniej ochrony.

Przy regularnym sposobie użytkowania urządzenia mogą natomiast działać według harmonogramu realizowanego przez programator tygodniowy.

W pomieszczeniach zamkniętych można dodatkowo sterować temperaturą i wentylacją oraz mierzyć zużycie energii.

Projektując takie miejsca, trzeba oczywiście uwzględnić wymagania ochrony przeciwpożarowej, ewakuacji i oświetlenia awaryjnego. Automatyka użytkowa nie może zakłócać działania instalacji bezpieczeństwa.

Apartamenty szeregowe i niewielkie osiedla – gdy infrastruktura jest rozproszona

W zabudowie szeregowej znaczna część wspólnej infrastruktury znajduje się poza budynkami.

Są to drogi, parkingi, bramy, furtki, wiaty śmietnikowe, place zabaw, altany i tereny zielone.

W takich inwestycjach szczególnie dobrze widać, że nie każda funkcja musi być częścią jednego centralnego systemu.

Zegar astronomiczny może lokalnie sterować oświetleniem drogi.

Automat zmierzchowy – światłem przy wiacie.

Sterowanie radiowe może obsługiwać wybrany obwód w oddalonej części inwestycji, jeżeli urządzenia zostaną zamontowane w warunkach odpowiednich dla ich konstrukcji.

Wi-Fi można wykorzystać tam, gdzie dostępna jest sieć i potrzebna jest również kontrola zdalna.

Nie trzeba prowadzić wszystkich funkcji do jednego „centrum dowodzenia”.

Automatyka może być rozproszona tak samo jak infrastruktura osiedla.

Zamknięte i strzeżone osiedla – wygodny wjazd bez setek pilotów

W przypadku dużego osiedla szczególnego znaczenia nabiera kontrola dostępu.

Jednym z możliwych rozwiązań jest sterownik GSM do otwierania bramy, furtki lub szlabanu.

Urządzenie pozwala zapisać do 500 uprawnionych numerów telefonów. Użytkownik inicjuje połączenie, sterownik rozpoznaje numer i generuje sygnał sterujący.

Telefon może więc zastąpić dodatkowego pilota.

W inwestycjach wymagających zaawansowanej identyfikacji, rejestrowania zdarzeń i rozbudowanego zarządzania uprawnieniami należy zastosować odpowiednio zaprojektowany system kontroli dostępu.

Sterowanie na podstawie listy numerów sprawdzi się natomiast tam, gdzie taki sposób zarządzania dostępem odpowiada wymaganiom inwestycji.

Oświetlenie zewnętrzne – zegar astronomiczny czy automat zmierzchowy?

Drogi, chodniki, wejścia, parkingi, place zabaw i elementy małej architektury wymagają oświetlenia po zmroku.

Nie oznacza to jednak, że wszystkie lampy muszą działać przez całą noc.

Zegary astronomiczne pozwalają dopasować czas pracy oświetlenia do pory wschodu i zachodu słońca.

Ich podstawowe działanie astronomiczne nie wymaga zewnętrznego pomiaru natężenia światła – moment załączenia i wyłączenia jest wyznaczany na podstawie danych astronomicznych.

Można dzięki temu pozostawić przez całą noc oświetlenie podstawowych ciągów komunikacyjnych, a światło dekoracyjne lub pomocnicze wyłączać w godzinach najmniejszego ruchu.

W bardziej rozbudowanej instalacji dwukanałowy zegar astronomiczny może niezależnie sterować dwoma obwodami.

Tam, gdzie ważniejsze jest reagowanie na rzeczywiste warunki świetlne, zastosowanie znajdą automaty zmierzchowe.

Różnica jest więc zasadnicza:

  • zegar astronomiczny działa według wyliczonego cyklu wschodu i zachodu słońca,
  • automat zmierzchowy reaguje na rzeczywisty poziom oświetlenia,
  • czujnik ruchu uruchamia światło wtedy, gdy pojawia się użytkownik.

Odpowiednie połączenie tych metod pozwala dopasować sposób pracy oświetlenia do konkretnej części inwestycji.

Zima na osiedlu – automatyka przeciwoblodzeniowa

Komfort i bezpieczeństwo części wspólnych stają się szczególnie widoczne zimą.

Rampa zjazdowa do garażu, schody wejściowe czy rynny mogą być wyposażone w instalację ogrzewania przeciwoblodzeniowego.

Do sterowania taką instalacją można zastosować regulator temperatury przeznaczony m.in. do systemów przeciwoblodzeniowych

W większych instalacjach regulator może sterować odpowiednio dobranym elementem wykonawczym, np. stycznikiem załączającym obwody grzejne.

Ostateczna konfiguracja systemu ogrzewania przeciwoblodzeniowego powinna oczywiście wynikać z projektu konkretnej instalacji.

Dla mieszkańca jest to dobry przykład funkcji, której prawie nie zauważa – aż do pierwszego zimowego poranka.

Zieleń, deszczówka i retencja

Nowoczesne osiedla coraz częściej mają rozbudowane tereny zielone i rozwiązania związane z gospodarowaniem wodą opadową.

Automatyka może uczestniczyć zarówno w sterowaniu podlewaniem, jak i kontroli poziomu wody w zbiornikach.

Automatyczne nawadnianie

Do sterowania podlewaniem według harmonogramu można wykorzystać zegary programowalne.

Poszczególne sekcje mogą pracować kolejno, np. w godzinach nocnych lub wcześnie rano.

Kontrola poziomu deszczówki

W przypadku zbiorników retencyjnych istotny jest dobór urządzenia przeznaczonego do odpowiedniego medium.

Przekaźniki kontroli poziomu wody deszczowej mogą kontrolować określony poziom albo zakres MIN/MAX.

Kontrola poziomu wody deszczowej MIN/MAX może zostać zastosowana tam, gdzie potrzebne jest utrzymywanie poziomu pomiędzy dwoma stanami.

A jeśli problemem nie jest brak wody, lecz jej nadmiar?

Pomieszczenie techniczne, pompownia, kotłownia lub inne miejsce znajdujące się poniżej poziomu gruntu może być narażone na zalanie.

Do wykrywania pojawienia się cieczy przewodzącej można zastosować przekaźnik kontroli poziomu cieczy współpracujący z odpowiednią sondą.

Jeżeli potrzebna jest bardziej kompleksowa ochrona, zastosowanie może znaleźć automatyczny system przeciwzalaniowy.

Po wykryciu zalania układ może automatycznie zamknąć dopływ wody za pomocą elektrozaworu.

To kolejny przykład automatyki, która ma zadziałać właśnie wtedy, kiedy nikogo nie ma na miejscu.

Pompy, przepompownie i urządzenia techniczne – automatyka, której mieszkaniec nie widzi

Znaczna część infrastruktury odpowiadającej za bezproblemowe funkcjonowanie osiedla pozostaje niewidoczna.

Pompy, przepompownie, wentylatory, rozdzielnice czy urządzenia pomocnicze działają w pomieszczeniach technicznych.

Awaria jednego z nich może jednak bardzo szybko stać się problemem mieszkańców.

Ochrona silników przed problemami z zasilaniem

Przekaźniki kontroli fazmogą stanowić element zabezpieczenia trójfazowych silników przed skutkami nieprawidłowych parametrów zasilania.

Czujnik kolejności i zaniku fazy TrueRMS może nadzorować m.in. zanik fazy, asymetrię napięć i nieprawidłową kolejność faz.

Sterowanie pompą

W instalacjach wodnych zastosowanie mogą znaleźć również urządzenia sterujące pompą na podstawie poziomu cieczy oraz nadzorujące wybrane parametry jej pracy.

Sterownik pompy głębinowej łączy funkcję sterowania z kontrolą jednofazowego napędu pompy i może m.in. wykrywać przeciążenie oraz suchobieg.

Wymagane sondy pływakowe lub zanurzeniowe nie są dostarczane w zestawie z urządzeniem i należy dobrać je oraz zamówić osobno.

Gdy ważna jest dostępność zasilania wybranego obwodu

W instalacji trójfazowej można wykorzystać automatyczne przełączniki faz.

Odpowiednio dobrane urządzenie może przełączać jednofazowy odbiornik pomiędzy dostępnymi fazami w przypadku problemu z aktualnie wykorzystywaną fazą.

Nie zastępuje to zasilania rezerwowego.

Może jednak zwiększać dostępność zasilania konkretnego odbiornika jednofazowego w instalacji trójfazowej.

Zdalny nadzór nad oddaloną infrastrukturą

Nie każda pompownia, rozdzielnia czy instalacja techniczna znajduje się w miejscu łatwo dostępnym dla administratora.

W takich sytuacjach można wykorzystać zdalny nadzór urządzeń przez GSM

Wejścia i wyjścia sterownika pozwalają wykorzystać go jako element układu nadzoru oddalonego urządzenia – np. odebrać sygnał o zmianie stanu albo zdalnie załączyć lub wyłączyć wskazany obwód.

Konkretna logika działania powinna wynikać z projektu danej instalacji.

Gdy instalacja ma za mało mocy na wszystko naraz

Kolejnym problemem części wspólnych może być ograniczona moc dostępna dla kilku dużych odbiorników.

Nie zawsze wszystkie muszą działać jednocześnie.

Przekaźniki priorytetowe pozwalają automatycznie nadawać pierwszeństwo jednemu z obwodów.

Jeżeli odbiornik priorytetowy zaczyna pobierać prąd powyżej ustawionego poziomu, mniej ważny obwód może zostać czasowo wyłączony.

Nie jest to rozbudowany system zarządzania energią ani system dynamicznego bilansowania stacji ładowania.

To proste narzędzie do ustalania priorytetu pomiędzy konkretnymi odbiornikami.

Garaż – jedna przestrzeń, wiele instalacji

Garaż podziemny łączy w jednym miejscu kilka obszarów automatyki.

Można sterować oświetleniem za pomocą czujników ruchu, nadzorować pracę wybranych urządzeń, kontrolować zasilanie napędów oraz mierzyć energię zużywaną przez bramy, światło czy inne urządzenia techniczne.

Sterowanie wentylacją bezpieczeństwa i współpraca z systemami detekcji gazów muszą wynikać z projektu odpowiedniej instalacji bezpieczeństwa.

Urządzenia ogólnej automatyki nie zastępują systemów przeznaczonych do realizacji takich funkcji.

Na poziomie sterowania pomocniczego, ochrony silników, pomiarów i zarządzania obwodami możliwości są jednak bardzo szerokie.

Monitoring energii – najpierw trzeba zobaczyć, co naprawdę zużywa prąd

Automatyka może ograniczać niepotrzebną pracę urządzeń.

Monitoring pozwala natomiast sprawdzić, czy wprowadzone rozwiązania rzeczywiście przynoszą oczekiwany efekt.

Warto oddzielnie analizować zużycie energii przez:

  • oświetlenie zewnętrzne,
  • klatki schodowe,
  • garaż,
  • wentylację,
  • coworking i klub mieszkańca,
  • pompy i przepompownie,
  • instalację przeciwoblodzeniową,
  • stacje ładowania,
  • inne urządzenia wspólne.

Monitoring energii pojedynczego obwodu

W instalacjach, w których potrzebny jest zdalny podgląd parametrów wybranego obwodu, można wykorzystać trójfazowe monitory zużycia energii Wi-Fi.

Rodzina urządzeń dostępna jest w wariantach współpracujących z przekładnikami o różnych zakresach prądowych, co pozwala dobrać rozwiązanie do charakteru monitorowanego obwodu.

Gdy punktów pomiarowych jest wiele

W bardziej rozbudowanej inwestycji naturalnym rozwiązaniem są liczniki energii z komunikacją Modbus RTU oraz system zdalnego odczytu i rejestracji.

Pozwala to zbierać dane z wielu liczników, multimetrów, przetworników i innych urządzeń pomiarowych.

Administrator może dzięki temu nie tylko poznać całkowite zużycie energii, lecz także zobaczyć, które obszary i obwody odpowiadają za jej zużycie.

Czy po zmianie harmonogramu spadło zużycie energii przez oświetlenie?

Ile energii zużywa ogrzewana rampa?

Czy pompa zaczęła pobierać więcej niż wcześniej?

Jaką część zużycia energii przypada na garaż, a jaką na coworking?

Automatyka zmienia sposób pracy instalacji. Pomiar pozwala sprawdzić rezultat.

Jak ograniczyć zużycie energii w częściach wspólnych?

Pierwszym krokiem często nie jest rozbudowany system zarządzania energią, ale wyeliminowanie niepotrzebnej pracy urządzeń.

Światło nie musi działać na pustej klatce.

Wentylacja pomocnicza nie musi pracować przez całą dobę w nieużywanym pomieszczeniu.

Oświetlenie dekoracyjne nie musi świecić do rana.

Ogrzewanie strefy wspólnej nie musi utrzymywać tego samego trybu niezależnie od godzin jej użytkowania.

Automatyka może uzależniać działanie urządzeń od:

  • obecności użytkownika,
  • pory dnia,
  • wschodu i zachodu słońca,
  • rzeczywistego poziomu oświetlenia,
  • harmonogramu,
  • temperatury,
  • poziomu cieczy,
  • poboru mocy.

Kolejnym krokiem jest pomiar.

Bez danych trudno ocenić, czy zmiana sposobu sterowania faktycznie przyniosła oczekiwany rezultat.

Automatyka a coraz większe znaczenie efektywności energetycznej

Monitoring i automatyczne sterowanie nabierają dodatkowego znaczenia w kontekście europejskich wymagań dotyczących charakterystyki energetycznej budynków.

Dyrektywa EPBD 2024/1275 wyraźnie zwiększa znaczenie monitorowania, automatyzacji oraz skutecznego sterowania wykorzystaniem energii w budynkach.

Nie oznacza to oczywiście, że zastosowanie pojedynczego licznika, zegara czy przekaźnika automatycznie przesądza o spełnieniu wymagań dyrektywy.

EPBD wskazuje jednak kierunek zmian: coraz większe znaczenie ma nie tylko ilość zużywanej energii, ale również możliwość monitorowania pracy systemów oraz dostosowywania ich działania do potrzeb.

Funkcje sterowania, automatyki oraz technicznego zarządzania budynkiem mające wpływ na jego charakterystykę energetyczną porządkuje także norma ISO 52120-1:2021.

Automatyka części wspólnych nie jest więc wyłącznie sposobem na zwiększenie wygody mieszkańców.

Może być również jednym z narzędzi racjonalnego zarządzania pracą instalacji i zużyciem energii w nieruchomości.

Autonomicznie tam, gdzie trzeba. Zdalnie tam, gdzie warto

Jedną z najważniejszych zalet takiego podejścia jest możliwość dobrania technologii do konkretnego zadania.

Nie wszystko musi mieć aplikację.

Nie wszystko musi korzystać z Wi-Fi.

Nie wszystko musi być częścią jednego centralnego systemu.

Autonomicznie mogą działać automaty schodowe, zegary astronomiczne, automaty zmierzchowe, przekaźniki czasowe, regulatory temperatury, ograniczniki poboru mocy, przekaźniki priorytetowe czy przekaźniki kontroli faz.

Sterowanie radiowe można wykorzystać tam, gdzie prowadzenie dodatkowych przewodów sterujących jest trudne lub nieuzasadnione.

Wi-Fi sprawdzi się tam, gdzie oprócz działania lokalnego potrzebujemy również dostępu zdalnego, harmonogramów lub monitorowania.

Sterowniki GSM mogą obsługiwać bramę lub oddaloną infrastrukturę bez wykorzystania lokalnej sieci Wi-Fi.

Liczniki oraz system zdalnego odczytu mogą natomiast stworzyć rozbudowaną warstwę pomiarową.

Najważniejsze nie jest więc to, aby wszystko na osiedlu nosiło etykietę „smart”.

Ważne, żeby właściwe urządzenie rozwiązywało właściwy problem.

Co może otrzymać deweloper?

Zamiast jednej sztywnej konfiguracji można stworzyć zestaw funkcjonalności dopasowany do charakteru inwestycji.

W prostym budynku wielorodzinnym będzie to przede wszystkim automatyka oświetlenia, kontrola wybranych obwodów i monitoring podstawowego zużycia energii.

W apartamentowcu mogą dojść strefy coworkingowe, klub mieszkańca, tarasy, instalacje przeciwoblodzeniowe i bardziej rozbudowany pomiar energii.

Na osiedlu szeregowym większego znaczenia nabiorą bramy, sterowanie radiowe, oświetlenie zewnętrzne, retencja i podlewanie.

Na dużym osiedlu zamkniętym mogą pojawić się dodatkowo sterowniki GSM, zdalny nadzór infrastruktury technicznej, monitoring wielu punktów pomiarowych oraz automatyka pomp i przepompowni.

Zakres rozwiązania można dopasować zarówno do charakteru inwestycji, jak i poziomu jej zaawansowania.

Korzyści dla dewelopera, administratora i mieszkańców

Deweloper zyskuje coś więcej niż kolejny punkt w specyfikacji technicznej mieszkania. Może zaoferować przemyślane otoczenie, które zwiększa funkcjonalność całej inwestycji.

Administrator otrzymuje infrastrukturę, która może automatycznie pilnować czasu działania urządzeń, poboru mocy, poziomu wody czy wybranych parametrów instalacji. Monitoring pozwala dodatkowo szybciej zauważyć zmianę sposobu pracy urządzeń.

Mieszkańcy korzystają z efektów: dobrze oświetlonej drogi, sprawnie działającej bramy, komfortowego coworkingu, funkcjonalnej rampy zimą, zadbanej zieleni, placu zabaw i wygodnych miejsc do odpoczynku.

Smart home to dopiero początek

Podstawowa automatyka smart home zwiększa komfort wewnątrz mieszkania lub domu.

Po przekroczeniu jego progu pozostaje jednak cała przestrzeń, z której korzystamy każdego dnia.

Klatka schodowa.

Garaż.

Droga do domu.

Brama.

Parking.

Plac zabaw.

Coworking.

Wspólny ogród.

Zbiornik retencyjny.

Pomieszczenie techniczne.

Każda z tych przestrzeni ma zupełnie inne potrzeby.

Dlatego nie potrzebują jednego rozwiązania.

W jednym miejscu wystarczy automat schodowy. W innym potrzebny będzie zegar astronomiczny, regulator temperatury, sterownik GSM, przekaźnik kontroli faz albo ogranicznik poboru mocy.

Jeszcze gdzie indziej warto zastosować zdalne sterowanie, komunikację radiową lub rozbudowany monitoring energii.

I właśnie w tym tkwi największa możliwość: automatykę części wspólnych można potraktować nie jako jeden obowiązkowy system, lecz jako zestaw konkretnych zadań, dla których dobieramy odpowiednie rozwiązania.

Dzięki temu inteligentne może być nie tylko mieszkanie.

Przemyślanie może działać również całe jego otoczenie.

Najczęściej zadawane pytania

Jak zautomatyzować oświetlenie klatki schodowej?

Można zastosować automat schodowy załączający światło na określony czas po naciśnięciu przycisku albo czujnik ruchu, jeśli oświetlenie ma uruchamiać się automatycznie po pojawieniu się użytkownika.

Kiedy wybrać automat schodowy, a kiedy czujnik ruchu?

Automat schodowy sprawdza się w instalacji, w której użytkownik uruchamia światło przyciskiem. Czujnik ruchu jest właściwy tam, gdzie oświetlenie ma reagować automatycznie na obecność użytkownika. Dobór rozwiązania powinien uwzględniać także geometrię przestrzeni i sposób jej użytkowania.

Zegar astronomiczny czy automat zmierzchowy?

Zegar astronomiczny określa moment załączenia i wyłączenia na podstawie cyklu wschodu i zachodu słońca. Automat zmierzchowy reaguje na rzeczywisty poziom oświetlenia.

Jak ograniczyć zużycie energii w częściach wspólnych?

Warto przede wszystkim ograniczać niepotrzebny czas pracy urządzeń, stosować harmonogramy oraz sterowanie zależne od obecności, pory dnia lub innych warunków. Pomiar energii pozwala następnie sprawdzić skuteczność wprowadzonych zmian.

Jak monitorować zużycie energii w budynku wielorodzinnym?

Pojedyncze obwody można monitorować lokalnie lub zdalnie. Przy większej liczbie punktów pomiarowych można wykorzystać liczniki z komunikacją Modbus RTU współpracujące z systemem zdalnego odczytu i rejestracji.

Czy automatyka części wspólnych wymaga jednego centralnego systemu?

Nie. W wielu zastosowaniach wystarczają niezależne urządzenia realizujące konkretne funkcje. Centralizacja ma sens tam, gdzie rzeczywiście wynika z potrzeb i projektu inwestycji.

Czy automatyka może działać bez Wi-Fi i internetu?

Tak. Automaty schodowe, zegary astronomiczne, automaty zmierzchowe, regulatory temperatury, przekaźniki czasowe i wiele innych urządzeń realizuje swoje funkcje autonomicznie. W wybranych rozwiązaniach również zapisane lokalnie programy mogą być wykonywane bez aktywnego połączenia z internetem.

Wskazane urządzenia i sposoby ich wykorzystania są przykładami możliwych zastosowań. Ostateczny dobór aparatów, elementów wykonawczych, zabezpieczeń, obciążeń, stopni ochrony i sposobu współpracy z instalacjami bezpieczeństwa, kontrolą dostępu, wentylacją oraz innymi systemami technicznymi powinien wynikać z projektu konkretnej inwestycji.